Căn cứ khởi tố vụ án hình sự năm 2022

Rate this post

Khi đã nắm giữ được thông tin tội phạm do các thông tin đại chúng hay truyền thông đưa tin thì các cơ quan có thẩm quyền sẽ bắt đầu tiến hành kiểm tra, xác minh. Điều này cho thấy rằng căn cứ khởi tố vụ án hình sự rất quan trọng. Hãy theo dõi bài viết dưới đây để tìm hiểu về vấn đề này nhé!

Khái niệm khởi tố vụ án hình sự là gì?

Khái niệm khởi tố vụ án hình sự như sau:

  • Là giai đoạn đầu tiên trong tố tụng hình sự, trong cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, xác định có hay không dấu hiệu của tội phạm để quyết định khởi tố hay không khởi tố vụ án hình sự.
  • Là cơ sở để chấm dứt hoạt động tố tụng hình sự hay thực hiện các hoạt động tố tụng tiếp theo của quá trình giải quyết vụ án hình sự.
Khái niệm khởi tố vụ án hình sự là gì?
Khái niệm khởi tố vụ án hình sự là gì?

Một số câu hỏi liên quan được đặt ra

Xem thêm: Tuổi chịu trách nhiệm hình sự là bao nhiêu?

Bị tố giác có được coi là dấu hiệu của tội phạm?

Một câu hỏi được đặt ra như sau:

“Anh A đang ngồi trong nhà xem điện thoại thì đột nhiên có lực lượng chức năng bên công an huyện B vào có nói là có người tố giác anh tội mua bán trái phép chất cấm và sau đó đưa anh A đi. Vậy, trong trường hợp này bị người khác tố giác có được coi là căn cứ pháp lý để khởi tố vụ án hình sự không?

Câu trả lời như sau:

Căn cứ vào khoản 1 Điều 143 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 quy định như sau:

Chỉ được khởi tố vụ án khi đã xác định có dấu hiệu tội phạm. Việc xác định dấu hiệu tội phạm dựa trên những căn cứ:

  • Tố giác của cá nhân;
  • Tin báo của cơ quan, tổ chức, cá nhân;
  • Tin báo trên phương tiện thông tin đại chúng;
  • Kiến nghị khởi tố của cơ quan nhà nước;
  • Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trực tiếp phát hiện dấu hiệu tội phạm;
  • Người phạm tội tự thú.

Người phạm tội thú nhận có được coi là căn cứ để quyết định khởi tố vụ án không?

Câu hỏi được đặt ra:

“Anh C phạm tội giết người, sau một ngày suy nghĩ thì anh tôi đã ra cơ quan công an để đầu thú để nhận được sự khoan hồng của pháp luật. Vậy với trường hợp trên của anh C thì có đủ căn cứ để khởi tố vụ án hay không ?

Câu trả lời như sau:

Căn cứ vào cơ sở pháp lý khoản 6 điều 143 Bộ luật hình sự 2015 quy định :

Chỉ được khởi tố vụ án khi đã xác định có dấu hiệu tội phạm. Việc xác định dấu hiệu tội phạm dựa trên những căn cứ:

  • Tố giác của cá nhân;
  • Tin báo của cơ quan, tổ chức, cá nhân;
  • Tin báo trên phương tiện thông tin đại chúng;
  • Kiến nghị khởi tố của cơ quan nhà nước;
  • Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trực tiếp phát hiện dấu hiệu tội phạm;
  • Người phạm tội tự thú.

Như vậy, với trường hợp trên đã có đủ căn cứ để khởi tố vụ án hình sự của anh C.

Quy định của pháp luật về căn cứ để tố giác tội phạm

Theo Điều 143 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, căn cứ khởi tố vụ án hình sự bao gồm:

Xem thêm: [Giải đáp] Lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng bị xử phạt như thế nào?

Tố giác của cá nhân

Tố giác về tội phạm là việc cá nhân phát hiện và tố cáo hành vi có dấu hiệu tội phạm với cơ quan có thẩm quyền. Tố giác của cá nhân được thực hiện trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua đường điện thoại, thư tín… và có thể được thể hiện bằng lời hoặc bằng văn bản. Mọi người đều có quyền tố giác về tội phạm với cơ quan có thẩm quyền. Đây là cơ sở để cơ quan có thẩm quyền xác minh có hay không có sự việc phạm tội xảy ra. Việc khởi tố vụ án hình sự căn cứ vào tố giác của cá nhân chỉ được được thực hiện sau khi cơ quan có thẩm quyền giải quyết tố giác điều tra, xác minh và xác định đã có sự việc phạm tội xảy ra đúng theo nội dung của tố giác.

Tuy nhiên, nếu người nào cố ý tố giác sai sự thật thì tuỳ tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của luật.

Tin báo của cơ quan, tổ chức, cá nhân

Tin báo của cơ quan, tổ chức, cá nhân là thông tin về vụ việc có dấu hiệu tội phạm do cơ quan, tổ chức, cá nhân thông báo với cơ quan có thẩm quyền. Khi nhận được thông tin về tội phạm do cơ quan, tổ chức, cá nhân thông báo, thì cơ quan có thẩm quyền phải tiến hành xác minh. Nếu qua xác minh thấy vụ việc mà cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp có dấu hiệu của một tội phạm cụ thể được quy định trong Bộ luật hình sự thì sẽ ra quyết định khởi tố vụ án hình sự.

Tin báo trên phương tiện thông tin đại chúng

Phương tiện thông tin đại chúng là phương tiện thông tin có đối tượng tác động là đông đảo người dân như báo chí in, đài truyền hình, đài phát thanh,…

Khi có được thông tin về tội phạm do các phương tiện thông tin đại chúng đưa, thì các cơ quan có thẩm quyền phải tiến hành kiểm tra, xác minh để kết luận có dấu hiệu tội phạm hay không, làm căn cứ khởi tố hay không khởi tố vụ án hình sự.

Kiến nghị khởi tố của cơ quan nhà nước

Kiến nghị khởi tố là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền kiến nghị bằng văn bản và gửi kèm theo chứng cứ, tài liệu liên quan cho Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát có thẩm quyết xem xét, xử lý vụ việc có dấu hiệu tội phạm. Cùng với các nguồn tin khác, kiến nghị khởi tố của cơ quan nhà nước là nguồn tin để cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng xem xét, quyết định khởi tố hay không khởi tố vụ án hình sự.

Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trực tiếp phát hiện dấu hiệu tội phạm

Đây là trường hợp Cơ quan điều tra, Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra hoặc Viện kiểm sát trực tiếp phát hiện dấu hiệu tội phạm thông qua quá trình thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình và dùng đó làm căn cứ khởi tố vụ án hình sự.

Hội đồng xét xử ra quyết định khởi tố hoặc yêu cầu Viện kiểm sát khởi tố vụ án hình sự nếu qua việc xét xử tại phiên tòa mà phát hiện sự việc nào đó có dấu hiệu của tội phạm nhưng chưa được khởi tố

Người phạm tội tự thú

Tự thú là việc người phạm tội tự nguyện khai báo với cơ quan, tổ chức về hành vi phạm tội của mình trước khi tội phạm hoặc người phạm tội bị phát hiện.

Người phạm tội tự thú là người đã thực hiện hành vi phạm tội và họ tự mình ra thú nhận hành vi phạm tội của họ trước các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền trước khi tội phạm hoặc người phạm tội bị phát hiện. Việc thú nhận hành vi phạm tội của người phạm tội trước khi tội phạm hoặc người phạm tội bị phát hiện là cơ sở để đánh giá có thể có sự việc phạm tội xảy ra và khả năng người tự thú là người thực hiện hành vi phạm tội. Do vậy, từ lời khai của người phạm tội tự thú cũng là cơ sở quan trọng để cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng dùng làm căn cứ khởi tố vụ án hình sự.

Quy định của pháp luật về căn cứ để tố giác tội phạm
Quy định của pháp luật về căn cứ để tố giác tội phạm

Khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của người bị hại dựa trên những cơ sở lý luận như thế nào?

Trong xã hội xét trên phương diện nào cũng luôn lấy con người làm trung tâm cho mọi sự phát triển. Bởi hơn hết, liên quan đến con người đó là quyền con người, quyền đã được đề cấp từ rất lâu về trước. Đến ngày nay, đất nước, xã hội đang người càng phát triển thì quyền của con người lại càng được đề cao hơn. Và nhà nước ta luôn đi đúng với bản chất là “nhà nước của dân, do dân và vì dân”.

Trong xã hội, con người vừa là mục tiêu vừa là động lực của cách mạng. Vì vậy mà vấn đề bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của công dân được coi là yêu cầu trung tâm của nội dung về nhà nước pháp quyền. Quyền con người được khẳng định trong nhiều văn bản pháp lý của nhà nước ta. Quan trọng nhất phải nói đến Hiến pháp – đạo luật cơ bản của nhà nước.

Điều 20 Hiến pháp Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 quy định:

“Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về sức khỏe, danh dự và nhân phẩm; không bị tra tấn, bạo lực, truy bức, nhục hình hay bất kỳ hình thức đối xử nào khác xâm phạm thân thể, xúc phạm danh dự, nhân phẩm”. Qua điều trên dường như khẳng định được quyền con người được pháp luật bảo vệ thông qua các hoạt động của hệ thống cơ quan hành pháp, tư pháp, lập pháp.

Pháp luật tố tụng hình sự đóng vai trò là một bộ phận của pháp luật và là những biện pháp khác nhau để bảo vệ quyền con người. Một quy định quan trọng đó là “quyền yêu cầu khởi tố vụ án hình sự của người bị hại”. Người bị hại là người bị thiệt hại về thể chất và tinh thần hoặc tài sản do hành vi phạm tội gây ra, quyền và lợi ích hợp pháp của họ bị xâm hại nặng nề nhất. Chính vì vậy, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của những người tham gia tố tụng nói chung và người bị hại nói riêng là một vấn đề đang được quan tâm.

Xem thêm: Mức xử phạt đối với hành vi hủy hoại tài sản của người khác

Những nguyên tắc cơ bản của Bộ luật tố tụng hình sự theo yêu cầu người bị hại là:

  • Điều 3: Bảo đảm pháp chế xã hội chủ nghĩa trong tố tụng hình sự;
  • Điều 4: Tôn trọng và bảo vệ các quyền cơ bản của công dân;
  • Điều 7: Bảo hộ tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản của công dân;…

Ngoài ra, quy định về khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của người bị hại còn xuất phát từ mối quan hệ của các giai đoạn khởi tố vụ án hình sự và các giai đoạn khác của quá trình tố tụng. Khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của người bị hại là trường hợp đặc biệt mà khởi tố vụ án chỉ được thực hiện với các điều kiện có yêu cầu khởi tố của người bị hại.

Hy vọng qua bài viết trên của Vinaser sẽ mang đến cho bạn những thông tin hữu ích về căn cứ khởi tố vụ án hình sự. Nếu còn có thắc mắc nào khác, bạn có thể để lại phản hồi dưới bình luận để được tư vấn.

Bài viết liên quan

  • Quy trình làm thủ tục cấp giấy phép an ninh trật tự của Vinaser

    Thủ tục cấp giấy phép an ninh trật tự mới nhất

    05/01/2023

    Rate this post Khi tiến hành kinh doanh một số ngành nghề có điều kiện, tính chất nhạy cảm và theo cơ quan nhà nước có ảnh hưởng đến an ninh trật tự của xã hội đều bắt buộc phải có giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh trật tự hay giấy phép

  • Mức phạt không có hồ sơ phương án về PCCC là bao nhiêu?

    05/01/2023

    Rate this post Theo quy định của pháp luật, các cơ sở kinh doanh thuộc diện quản lý về PCCC bắt buộc phải có hồ sơ phương án về PCCC. Do vậy, đối với các trường hợp không có hồ sơ phương án thì sẽ bị xử phạt hành chính theo đúng quy định của

  • Đối tượng chịu thuế gtgt

    Đối tượng chịu thuế gtgt là ai?

    20/12/2022

    Rate this post Thuế giá trị gia tăng hay VAT là loại thuế có tác động đến khá nhiều đối tượng so với các loại thuế khác. Hãy theo dõi bài viết dưới đây để tìm hiểu về đối tượng chịu thuế gtgt nhé! Đối tượng chịu thuế gtgt Theo Điều 3 Luật Thuế giá

  • Quy chuẩn 06/2022/BXD - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn cháy cho nhà và công trình

    Quy chuẩn 06/2022/BXD – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn cháy cho nhà và công trình

    13/12/2022

    Rate this post Bộ trưởng Bộ xây dựng đã ban hành Thông tư 6/2022/TT-BXD về QCVN 06/2022/BXD Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn cháy cho nhà và công trình. Xem thêm: Mức xử phạt lỗi dừng đèn đỏ sai làn đường mới nhất Thông tư 06/2022/TT-BXD có hiệu lực từ ngày 16/01/2023

  • Độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự là bao nhiêu?

    Tuổi chịu trách nhiệm hình sự là bao nhiêu?

    05/12/2022

    Rate this post Độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự là những chủ đề được nhiều người quan tâm và đặt câu hỏi nhiều nhất hiện nay. Hãy theo dõi bài biết dưới đây để tìm hiểu về vấn đề tuổi chịu trách nhiệm hình sự nhé! Trách nhiệm hình sự là gì? Trách nhiệm

  • Lỗi thay đổi kết cấu xe bị xử phạt thế nào

    Lỗi thay đổi kết cấu xe bị xử phạt thế nào? Quy định mới nhất 

    24/11/2022

    Rate this post Hiện nay, có một số cá nhân có sở thích độ xe làm thay đổi kết cấu của xe máy hoặc ô tô. Vậy, điều này có vi phạm quy định của luật giao thông không? Lỗi thay đổi kết cấu xe sẽ bị xử phạt thế nào? Cùng tìm hiểu ngay

  • Xử phạt nồng độ cồn khi lái xe

    Xử phạt nồng độ cồn khi lái xe năm 2022

    19/11/2022

    Rate this post Các hành vi vi phạm nồng độ cồn khi điều khiển ô tô, xe máy đang ở mức rất cao gây ra những trường hợp không đáng có. Vì vậy, việc xử phạt các hành vi này các luật pháp thực hiện rất nghiêm ngặt. Hãy theo dõi bài viết dưới đây

  • Hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng thường gặp

    [Giải đáp] Lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng bị xử phạt như thế nào?

    12/11/2022

    Rate this post Internet đang phát triển ngày càng nhanh chóng tạo điều kiện thuận lợi cho các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua mạng. Điều này được thực hiện một cách tinh vi gây ra hậu quả nghiêm trọng đối với người bị lừa. Vậy hành vi này sẽ bị xử