[GIẢI ĐÁP] Phòng vệ chính đáng là gì năm 2022?

Phòng vệ chính đáng là gì là câu hỏi nhiều người thắc mắc. Hãy cùng giải đáp vấn đề trên qua bài viết sau và tìm hiểu thêm một số thông tin liên quan đến vấn đề này.

1. Phòng vệ chính đáng là gì?

Điều 22 Bộ Luật hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017:

“Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên. Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm.”

Theo như quy định trên thì phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả cần thiết khi bị người khác xâm phạm về tính mạng sức khỏe. Phòng vệ chính đáng không chỉ nhằm gạt bỏ sự đe doạ, đẩy lùi sự tấn công trái pháp luật mà nó còn thể hiện thái độ tích cực chống trả sự xâm phạm đến các lợi ích của Nhà nước, của tổ chức, của mình hoặc của người khác.

Mục đích của phòng vệ chính đáng là nhằm bảo vệ các lợi ích hợp pháp đồng thời ngăn chặn hành vi tấn công bằng cách gây thiệt hại cho người có hành vi tấn công. Khi đánh giá hành vi chống trả có cần thiết hay không phải xem xét một cách toàn diện tất cả các tình tiết của vụ án, trong đó đặc biệt là tâm lý, thái độ của người phòng vệ khi xảy ra sự việc, họ không có điều kiện để bình tĩnh lựa chọn chính xác phương pháp, phương tiện thích hợp để chống trả, nhất là trong trường hợp họ bị tấn công bất ngờ, chỉ coi là vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng khi sự chống trả rõ ràng là quá đáng.

Xem thêm: Quy định mới nhất về lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Phòng vệ chính đáng là gì
Phòng vệ chính đáng là gì?

2. Điều kiện để được xem là phòng vệ chính đáng

Bộ Luật hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung 2017 không có quy định về điều kiện được xem là phòng vệ chính đáng tuy nhiên từ định nghĩa về “phòng vệ chính đáng” và từ thực tiễn áp dụng luật thì có thể thấy rằng một người thực hiện hành vi được xem là “Phòng vệ chính đáng” khi có những điều kiện sau:

  • Điều kiện từ phía nạn nhân: Nạn nhân phải là người đang có hành vi trái pháp luật nhằm xâm phạm đến các lợi ích của Nhà nước, của tổ chức, của cá nhân người phòng vệ hoặc của người khác (người thứ ba). Hành vi trái pháp luật, trước hết là hành vi phạm tội và những hành vi khác trái với quy định của pháp luật thuộc các ngành luật khác như: Luật hôn nhân và gia đình, luật dân sự, luật hành chính, luật kinh tế và các văn bản pháp luật khác.
  • Điều kiện từ phía người có hành vi phòng vệ: Một người vì lợi ích chính đáng của mình hay của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước…được quyền hành động khi nguồn nguy hiểm do con người đã và đang gây thiệt hại cho các lợi ích hợp pháp. Quyền phòng vệ chính đáng chỉ phát sinh khi hành vi tấn công trái pháp luật gây thiệt hại đến các lợi ích đang hiện hữu xảy ra và chưa có dấu hiệu dừng lại. Người phòng vệ chỉ được gây thiệt hại cho chính người có hành vi xâm phạm mà gây thiệt hại cho người khác thì mới được xem là phòng vệ chính đáng.
  • Điều kiện về sự tương xứng giữa hành vi tấn công gây thiệt hại và hành vi phòng vệ chính đáng: Giữa hành vi phòng vệ và hành vi tấn công phải có sự tương xứng. Sự tương xứng không có nghĩa là sự ngang bằng theo nghĩa cơ học, người tấn công sử dụng công cụ phương tiện gì thì người phòng vệ cũng sử dụng công cụ phương tiện đó hoặc hành vi tấn công gây thiệt hại đến mức nào thì người phòng vệ cũng được gây thiệt hại đến mức độ đó. Sự tương xứng ở đây được hiểu là sự tương xứng về tính chất và mức độ được xác định dựa vào các yếu tố chủ quan và khách quan.
  • Điều kiện về hành vi chống trả: Hành vi chống trả phải là cần thiết. Cần thiết là không thể không chống trả hoặc không thể bỏ qua trước một hành vi xâm phạm đến các lợi của người khác, của xã hội. Khi đã xác định hành vi chống trả là cần thiết thì thiệt hại gây ra cho người có hành vi xâm phạm dù có lớn hơn thiệt hại mà người có hành vi xâm phạm gây ra cho người phòng vệ vẫn được coi là phòng vệ chính đáng.

3. Ví dụ về phòng vệ chính đáng

Trên đường đi làm về C đã bị một nhóm thanh niên vây đánh tới tấp, trong lúc đó C đã tự vệ bằng cách đánh lại nhóm thanh niên để bỏ chạy. Việc này đã để lại hậu quả là một vài người trong đám thanh niên bị thương. Trong trường hợp này, tuy C đã có hành vi đánh đám thanh niên, nhưng đây được coi là phòng vệ chính đáng và không bị coi là tội phạm.

Tuy nhiên, khi hành vi phòng vệ vượt quá phòng vệ chính đáng, hành vi phòng vệ sẽ bị coi là hành vi phạm tội. Ví dụ: anh A có hành vi đánh anh B và đe dọa sẽ đánh anh B gãy tay,anh B đáp trả lại bằng cách giết anh A, hành vi của A rõ ràng là đã vượt quá mức cần thiết và phải chịu tội.

4. Thế nào là vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng?

Khoản 2 Điều 22 Bộ Luật hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung 2017 quy định về hành vi Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng như sau:

“Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại.

Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật này.”

Như vậy, chỉ bị xem là vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng khi người thực hiện hành vi phòng vệ chính đáng chống trả quá mức cần thiết hoặc không phù hợp với tính chất và mức độ của hành vi gây nguy hiểm cho xã hội.

Giới hạn “cần thiết” được hiểu là biện pháp phòng vệ nói chung đủ mức ngăn chặn sự tấn công và bảo vệ được các lợi ích hợp pháp. Giới hạn cần thiết không có nghĩa là hậu quả mà người phòng vệ đã gây ra phải bằng hay tương đương với thiệt hại mà người có hành vi tấn công trái pháp luật định gây ra.

Xem thêm: Hộ khẩu thường trú là gì?

5. Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng thì bị xử lý như thế nào?

Phòng vệ chính đáng bị xử lý thế nào
Phòng vệ chính đáng bị xử lý thế nào?

Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, trong trường hợp này trách nhiệm hình sự của người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng không như những trường hợp bình thường. Điều 51 Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 đã coi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là một trong những tình tiết được giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.

Như vậy, bài viết trên đã giải đáp cho câu hỏi phòng vệ chính đáng là gì. Hy vọng bài viết sẽ giúp bạn có thêm thông tin bổ ích. Nếu còn thắc mắc, hãy để lại bình luận bên dưới bài viết nhé.

Bài viết liên quan

  • Quy trình thành lập doanh nghiệp tại Vinaser

    Thành lập doanh nghiệp trọn gói, giá rẻ

    14/05/2022

    Thành lập doanh nghiệp được xem là việc làm đầu tiên của các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân khi muốn hoạt động kinh doanh hợp pháp tại Việt Nam. Cùng theo dõi bài viết sau để hiểu rõ hơn về việc này. Tại sao cần thành lập doanh nghiệp? Kinh tế ngày càng phát

  • Mức xử phạt khi không chấp hành yêu cầu kiểm tra nồng độ cồn

    Nồng độ cồn cho phép khi tham gia giao thông 2022

    11/05/2022

    Mức phạt nồng độ cồn cho phép khi tham gia giao thông là bao nhiêu? Cách xác định nồng độ cồn như thế nào? Đây đều là những thắc mắc hàng đầu của mọi người khi tham gia giao thông. Bài viết sau sẽ giải đáp cho bạn thật đầy đủ nhất mọi thông tin

  • Mã số thuế là gì

    Mã số thuế là gì? Kiến thức từ A-Z về mã số thuế

    07/05/2022

    Mỗi một cá nhân, doanh nghiệp sẽ có những mã số thuế khác nhau, được xem như mã định danh của cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp khi có những yêu cầu phát sinh liên quan đến thuế được cơ quan quản lý về thuế cấp một lần và sử dụng đến khi chấm dứt

  • Hủy hóa đơn điện tử cần chuẩn bị hồ sơ gì

    Hướng Dẫn Cách hủy hóa đơn điện tử chưa sử dụng đúng quy định

    04/05/2022

    Các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế, cá nhân kinh doanh có hóa đơn không tiếp tục sử dụng hoặc còn tồn đọng không sử dụng đến mà cần phải hủy bỏ trong thời hạn chậm nhất là 30 ngày, kể từ khi thông báo với cơ quan thuế cho kịp tiến độ nhưng vẫn

  • Định nghĩa người đại diện theo pháp luật

    Người đại diện theo pháp luật của công ty cổ phần là ai? 

    27/04/2022

    Người đại diện theo pháp luật của công ty cổ phần là người có quyền xác lập, thực hiện các giao dịch dân sự vì lợi ích của người được đại diện, trừ trường hợp các giao dịch dân sự với chính mình hoặc với người thứ ba mà họ cũng là người đại diện.

  • Xin giấy xác nhận nội dung quảng cáo cần đáp ứng điều kiện nào

    Hướng dẫn cấp giấy xác nhận nội dung quảng cáo 2022

    23/04/2022

    Để xin giấy xác nhận nội dung quảng cáo bạn cần chuẩn bị những gì? Hãy tìm hiểu rõ hơn qua bài viết sau đây. Xin giấy xác nhận nội dung quảng cáo cần đáp ứng điều kiện nào? Pháp luật Việt Nam đã điều chỉnh mọi vấn đề của đời sống xã hội, bao

  • Quy trình cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố thực phẩm chức năng

    Hướng dẫn cấp giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm

    20/04/2022

    Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm là một thủ tục bắt buộc đối với các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm cần thực hiện khi muốn lưu hành sản phẩm trên thị trường. Những sản phẩm cần giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm

  • Ủy quyền là gì

    Mẫu giấy ủy quyền mới nhất 2022

    16/04/2022

    Giấy ủy quyền được sử dụng  trong rất nhiều trường hợp. Khi người cần phải thực hiện thủ tục hành chính nào đó mà không thể tự mình thực hiện thì ủy quyền cho người khác làm thay. Vậy, mẫu giấy ủy quyền là gì? Có lưu ý gì khi thực hiện viết giấy ủy