Doanh nghiệp nhà nước, hay còn gọi là doanh nghiệp công lập, là những tổ chức kinh tế hoạt động với mục tiêu mang lại lợi ích cho cộng đồng và quốc gia. Với vai trò quan trọng trong nền kinh tế, doanh nghiệp nhà nước đóng góp vào việc tạo ra các sản phẩm, dịch vụ và cơ hội việc làm cho người dân, đồng thời cũng giúp phát triển các ngành công nghiệp, tăng trưởng kinh tế và cải thiện đời sống của nhân dân. Hãy theo dõi bài viết dưới đây để tìm hiểu rõ hơn về doanh nghiệp nhà nước là gì nhé!

Xem thêm: [Cập nhật mới nhất 2023] Số giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh

Khái niệm doanh nghiệp nhà nước là gì?

Căn cứ tại Luật Doanh nghiệp 2014 hiện hành quy định:

“Doanh nghiệp nhà nước là doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.”

Mặt khác, căn cứ tại Luật Doanh nghiệp 2020 (có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2021) quy định về khái niệm doanh nghiệp nhà nước như sau:

“Doanh nghiệp nhà nước bao gồm các doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ, tổng số cổ phần có quyền biểu quyết theo quy định tại Điều 88 của Luật này.”

Do đó, các doanh nghiệp được xem là doanh nghiệp nhà nước nếu thuộc một trong những trường hợp sau:

Trường hợp 1: Doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ

• Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ là công ty mẹ của tập đoàn kinh tế nhà nước, công ty mẹ của tổng công ty nhà nước, công ty mẹ trong nhóm công ty mẹ – công ty con;
• Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên là công ty độc lập do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Trường hợp 2: Doanh nghiệp có thành viên là Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ hoặc tổng số cổ phần có quyền biểu quyết

• Công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, công ty cổ phần do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ, tổng số cổ phần có quyền biểu quyết là công ty mẹ của tập đoàn kinh tế, công ty mẹ của tổng công ty nhà nước, công ty mẹ trong nhóm công ty mẹ – công ty con;
• Công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, công ty cổ phần là công ty độc lập do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ, tổng số cổ phần có quyền biểu quyết.

Đặc điểm của doanh nghiệp nhà nước

Đặc điểm của doanh nghiệp nhà nước gồm các yếu tố sau:

Chủ đầu tư

Nhà nước hoặc Nhà nước cùng với các  tổ chức, cá nhân khác.

Với tư cách là chủ đầu tư duy nhất vào doanh nghiệp, nhà nước có toàn quyền quyết định các vấn đề liên quan đến sự tồn tại và hoạt động của từng doanh nghiệp nhà nước. Trong đó, Nhà nước có quyền quyết định về:

• Hình thành, tổ chức lại và định đoạt;
• Quyết định mục tiêu, chiến lược phát triển, kế hoạch sản xuất kinh doanh, đầu tư tài chính;
• Quyết định mô hình tổ chức quản lý, quyết định giải thể;
• Kiểm tra, giám sát thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ của doanh nghiệp…..

Sở hữu vốn

Nhà nước sở hữu toàn bộ vốn điều lệ (100%) hoặc sở hữu phần vốn góp chi phối (trên 50% nhưng dưới 100% vốn điều lệ).

Hình thức tồn tại

Có thể nói, doanh nghiệp nhà nước có nhiều hình thức tồn tại.

Nếu doanh nghiệp nhà nước do nhà nước  sở hữu 100% vốn điều lệ thì có các loại hình doanh nghiệp như:

• Công ty nhà nước.
• Công ty cổ phần nhà nước.
• Công ty trách nhiệm hữu hạn nhà nước một thành viên.
• Công ty trách nhiệm hữu hạn nhà nước.

Nếu doanh nghiệp do nhà nước sở hữu trên 50% vốn điều lệ thì có thể tồn tại dưới các loại hình doanh nghiệp sau

• Công ty cổ phần.
• Công ty trách nhiệm hữu hạn.

­Trách nhiệm tài sản

• Doanh nghiệp nhà nước chịu trách nhiệm trong phạm vi tài sản của doanh nghiệp.
• Nhà nước chịu trách nhiệm hữu hạn trong phạm vi tài sản góp vốn vào doanh nghiệp.

Tư cách pháp lý

Doanh nghiệp nhà nước có tư cách pháp nhân.

Luật áp dụng

Các công ty nhà nước đã thực hiện chuyển đổi thành công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn sẽ tổ chức và hoạt động theo luật doanh nghiệp. Các loại doanh nghiệp nhà nước khác tổ chức và hoạt động theo luật doanh nghiệp.

Phân loại doanh nghiệp nhà nước

Dưới đây là phân loại của doanh nghiệp nhà nước, cụ thể như sau:

Xem thêm: Trái phiếu doanh nghiệp là gì? Đặc điểm, phân loại trái phiếu doanh nghiệp

Dựa vào hình thức tổ chức doanh nghiệp nhà nước

Hình thức này được phân thành 5 loại, bao gồm:

• Công ty nhà nước: là loại công ty do nhà nước sở hữu toàn bộ vốn điều lệ. Công ty này có thể tổ chức quản lý và tồn tại dưới hình thức công ty Nhà nước độc lập hoặc tổng công ty nhà nước.
• Công ty cổ phần nhà nước: là công ty cổ phần mà toàn bộ cổ đông là các công ty nhà nước hoặc các tổ chức được nhà nước ủy quyền góp vốn. Công ty này được tổ chức và hoạt động theo Luật doanh nghiệp năm 2005.
• Công ty trách nhiệm hữu hạn nhà nước một thành viên: là công ty trách nhiệm hữu hạn do nhà nước sở hữu toàn bộ vốn điều lệ. Tổ chức này quản lí và đăng ký theo Luật doanh nghiệp năm 2005.
• Công ty trách nhiệm hữu hạn nhà nước có từ hai thành viên trở lên: là công ty trách nhiệm hữu hạn trong đó có tất cả các thành viên đều là công ty nhà nước hoặc có thành viên là công ty nhà nước, thành viên được ủy quyền góp vốn. Tổ chức này được tổ chức và hoạt động theo luật doanh nghiệp.
• Doanh nghiệp cổ phần, vốn góp chi phối của nhà nước: là loại doanh nghiệp mà cổ phần hoặc vốn góp của nhà nước chiếm trên 50% vốn điều lệ. Trong loại doanh nghiệp này, nhà nước giữ quyền chi phối doanh nghiệp.

Dựa theo nguồn vốn

Hình thức này được chia làm 2 loại như sau:

Thứ nhất, Doanh nghiệp nhà nước là loại doanh nghiệp mà nhà nước sở hữu toàn bộ vốn, bao gồm:

• Các loại công ty nhà nước.
• Công ty cổ phần nhà nước.
• Công ty trách nhiệm hữu hạn nhà nước một thành viên.
• Công ty trách nhiệm hữu hạn nhà nước hai thành viên trở lên.

Thứ hai, Doanh nghiệp do nhà nước sở hữu cổ phần hoặc vốn góp chi phối được chia thành các loại, bao gồm:

• Công ty cổ phần nhà nước mà nhà nước giữ trên 50% số lượng cổ phiếu.
• Công ty trách nhiệm hữu hạn mà nhà nước giữ trên 50% số vốn góp.

Dựa theo mô hình tổ chức quản lý

Hình thức này cũng được phân thành 2 loại:

• Thứ nhất, trong các doanh nghiệp nhà nước có hội đồng quản trị, hội đồng quản trị là cơ quan đại diện trực tiếp cho chủ sở hữu nhà nước và chịu trách nhiệm trước nhà nước.
• Thứ hai, trong các doanh nghiệp nhà nước không có hội đồng quản trị, giám đốc doanh nghiệp được bổ nhiệm hoặc thuê bởi nhà nước để điều hành hoạt động của doanh nghiệp.

Hy vọng qua bài viết trên của Vinaser sẽ cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích về doanh nghiệp nhà nước là gì? Nếu còn có thắc mắc nào khác, hãy để lại phản hồi dưới phần bình luận để chúng tôi có thể tư vấn thêm cho bạn.

Xem thêm: Thủ tục làm lại con dấu bị hỏng, những quy định khi cấp lại con dấu